Μέχρι νεωτέρας

15/12/2013

Σύμφωνο συμβίωσης για τα ομόφυλα ζευγάρια: είναι υπόθεση της αριστεράς;

Την Κυριακή 15 Δεκεμβρίου 2013,  από κοινού με τον Δημήτρη Παπανικολάου (διδάσκοντα νεοελληνικής φιλολογίας και σπουδών φύλου στην Οξφόρδη), επιμεληθήκαμε ένα μικρό αφιέρωμα στα «Ενθέματα» της «Κυριακάτικης Αυγής», με τίτλο «Σύμφωνο συμβίωσης για τα ομόφυλα ζευγάρια: είναι υπόθεση της αριστεράς;», στον απόηχο της καταδίκης της Ελλάδας από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και της σχετικής πρότασης νόμου του ΣΥΡΙΖΑ.

Παρακάτω μπορείτε να δείτε το εισαγωγικό άρθρο του αφιερώματος, σε ελαφρώς πιο ανεπτυγμένη μορφή από αυτή που δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα, για χάρη μιας πληρέστερης καταγραφής των γεγονότων που περιγράφονται.

(τα υπόλοιπα άρθρα του αφιερώματος είναι: «Ομόφυλα ζευγάρια: πολιτική διεκδίκηση και νομική κατοχύρωση», του Β. Μάλλιου, «Το λαϊφστάιλ ή την ελευθερία;», του Φ. Καλλίτση, «Τα πανανθρώπινα δικαιώματα και το φάντασμα του απάνθρωπου», του Κ. Δουζίνα)

.

.

Η συζήτηση τώρα ανοίγει

μνήμη Τάσου Αλφιέρη

 

Καθώς σχεδιάζαμε αυτό το αφιέρωμα των «Ενθεμάτων», αλλά και δουλεύοντας εδώ και χρόνια, πολιτικά και επιστημονικά, πάνω στα ζητήματα της σεξουαλικής ταυτότητας και των σχετικών δικαιωμάτων, συχνά βρεθήκαμε αντιμέτωποι με το ερώτημα: «Τι δουλειά έχει η Αριστερά με όλα αυτά;». Κάθε φορά που ανοίγει το ζήτημα του πολιτικού γάμου ατόμων του ίδιου φύλου, άλλωστε, συναντάμε πάντα, εκτός από όσες απόψεις τον απορρίπτουν με ανοιχτά ρατσιστική διάθεση, κι εκείνες που «κατανοούν» αλλά εκτιμούν ότι δεν είναι ώριμα τα πράγματα, ότι δεν είναι η κατάλληλη ώρα, ότι ο γάμος είναι συντηρητικός θεσμός ή ότι αυτά τα ζητήματα είναι πολύ σύνθετα για να τα ευτελίζουμε υπάγοντάς τα στην εφαρμοσμένη πολιτική (!).

Παρ’ όλες όμως τις δυσκολίες και τις αντιφάσεις, η Αριστερά αποτέλεσε και αποτελεί τον χώρο που κατεξοχήν στηρίζει τις προσπάθειες ανάπτυξης ενός χειραφετητικού ομοφυλοφιλικού κινήματος, καθώς και τους πολιτικούς αγώνες για άρση των διακρίσεων. Από το αλληλομπόλιασμα του Απελευθερωτικού Κινήματος Ομοφυλοφίλων Ελλάδας (ΑΚΟΕ) και της ανανεωτικής Αριστεράς μετά τη μεταπολίτευση, ως την πρόσφατη κατάθεση πρότασης νόμου από τον ΣΥΡΙΖΑ, ο δρόμος, αν και όχι πάντα ομαλός, υπήρξε κοινός.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα που συμπυκνώνει αυτή τη ζωντανή σχέση είναι νομίζουμε η τέλεση πολιτικών γάμων ομόφυλων ζευγαριών στην Τήλο το 2008. Η πολιτική απόφαση του ΣΥΡΙΖΑ και της ΟΛΚΕ (Ομοφυλοφιλική Λεσβιακή Κοινότητα Ελλάδας) να ταράξουν τα νερά οργανώνοντας γάμους ομόφυλων ζευγαριών (αξιοποιώντας την ασάφεια του νομικού πλαισίου) συνάντησε διάφορες δυσκολίες στην πράξη. Η δυσχέρεια ανεύρεσης πρόθυμων δημάρχων, οι μικροπολιτικές τακτικές στελεχών του φιλελεύθερου χώρου και του ΠΑΣΟΚ που δυναμίτιζαν κάθε προσπάθεια που ξέφευγε από τον έλεγχό τους, καθώς και προσωπικές αντιπαραθέσεις στο εσωτερικό του ομοφυλοφιλικού κινήματος κινδύνευαν να τινάξουν το εγχείρημα στον αέρα. Η λυδία λίθος βρέθηκε στο πρόσωπο του Τάσου Αλφιέρη, δήμαρχου της Τήλου, και ήδη γνωστού στο πανελλήνιο για τη δουλειά του στο νησί, ο οποίος προσεγγίστηκε από τον νεαρό τότε ραδιοσταθμό «105.5 Στο κόκκινο». Το γεγονός ότι ήταν ενταγμένος στο ΠΑΣΟΚ εξαφάνισε ως διά μαγείας τα υπονομευτικά δημοσιεύματα φίλα προσκείμενων Συγκροτημάτων, ενώ ταυτόχρονα η ειλικρινής του δέσμευση στην υπεράσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ο σεμνός του χαρακτήρας αποτελούσε εχέγγυο για τη σοβαρότητα και τη συνέπεια με την οποία θα αντιμετώπιζε την όλη προσπάθεια. Σύντομα στους διοργανωτές της προσπάθειας μπήκε και η «Εποχή» που με τη μακρόχρονη δουλειά της σε ζητήματα φύλου, σεξουαλικότητας και δικαιωμάτων αποτέλεσε τον καταλύτη για να ξεπεραστούν και οι τελευταίες αντιπαραθέσεις. Εκεί δημοσιεύτηκαν και οι αγγελίες γάμου, κατά το τυπικό του νόμου.

Λίγες μέρες μετά, στην Τήλο, παρουσία των δύο ΜΜΕ της αριστεράς, εκπροσώπων της ΟΛΚΕ και του συνδιευθυντή της ΚΟ του ΣΥΡΙΖΑ, πραγματοποιήθηκαν οι γάμοι δύο ζευγαριών, ανδρών και γυναικών. Ο τότε επικεφαλής του ΣΥΡΙΖΑ Αλ. Αλαβάνος και ο πρόεδρος του Συνασπισμού Αλ. Τσίπρας παίρνουν αμέσως σαφή θέση, στηρίζοντας το δικαίωμα των ομόφυλων ζευγαριών στον πολιτικό γάμο. Σαφή θέση παίρνει και η ΝΔ, προαναγγέλλοντας παρέμβαση της ανεξάρτητης κατά τ’ άλλα δικαιοσύνης. Το μόνο που επέλεξε να μείνει ασαφές ήταν το ΠΑΣΟΚ, ο πρόεδρος του οποίου Γ. Παπανδρέου, καίτοι προοδευτικός, προτίμησε να μην πει τίποτα, αν και ο Τ. Αλφιέρης ήταν μέλος του κόμματός του. Απλώς κύκλοι του «διέρρευσαν» στις εφημερίδες ότι συνομίλησε μαζί του, όχι για να δηλώσει τη στήριξή του στους γάμους (θου κύριε), αλλά για να εκφράσει τη συμπαράστασή του απέναντι στην εισαγγελική δίωξη…

Σήμερα, ένας άλλος πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ καταλήγει ομοίως να υπεκφεύγει, αποδίδοντας την πρότασή του για το Σύμφωνο Συμβίωσης σε ανάγκη σεβασμού των διεθνών υποχρεώσεων της χώρας (!). Παράλληλα, προτείνει μια συμβολική μόνο αναγνώριση των ομόφυλων ζευγαριών, που δεν θα συνοδεύεται από ουσιαστικά δικαιώματα (ασφαλιστικά, φορολογικά, κληρονομικά κ.λπ.) και αποφεύγει tη συζήτηση για την πιο ριζοσπαστική πρόταση του ΣΥΡΙΖΑ για καθιέρωση ενός Νέου Συμφώνου Συμβίωσης με πλήρη δικαιώματα για ομόφυλα και ετερόφυλα ζευγάρια.

Εδώ φαίνεται γιατί το ζήτημα είναι πολιτικά κρίσιμο και με πολύπλευρη δυναμική. Αν κάποιοι θέλουν να το κλείσουν βιαστικά, επικαλούμενοι ένα έτσι κι αλλιώς προβληματικό ευρωπαϊκό κεκτημένο και προωθώντας κουτσές ρυθμίσεις, εμείς πιστεύουμε αντίθετα ότι τώρα είναι που η συζήτηση πρέπει να ανοίξει για τα καλά.

Αξίζει τώρα, με αυτή την αφορμή και στη βάση αυτής της διεκδίκησης, να τοποθετήσουμε στο κέντρο της δημόσιας σφαίρας βασικά ερωτήματα που αποφεύγονταν τόσα χρόνια. Να ξανασκεφτούμε τι σημαίνει μια πραγματικά προοδευτική πολιτική στα θέματα ταυτότητας φύλου και σεξουαλικότητας. Να δούμε τις προκλήσεις που φέρνει για την Αριστερά αλλά και για όλη την κοινωνία. Να αντιμετωπίσουμε ανοιχτά την ομοφοβία, της τρανσφοβία, τον έμφυλο ρατσισμό και τη διαπλοκή τους με βαθιά ριζωμένες απόψεις για το τι είναι «παραδοσιακό», «εθνικά επιτρεπτό» και «πολιτικά κόσμιο». Να καταλάβουμε την επείγουσα ανάγκη για μια ριζοσπαστική πολιτική δικαιωμάτων, σε μια εποχή κατά την οποία σχετικοποιούνται όλο και περισσότερο οι έννοιες ισότητα και ισονομία.

Ας γίνει αυτή η κινητικότητα αφορμή να αναλογιστούμε, επιτέλους, πόσο απαιτητικό και δύσκολο στην πράξη είναι να αναγνωρίζουμε πραγματική θέση στη διαφορά, ακόμα κι όταν θέλουμε να ονομάζουμε τους εαυτούς μας προοδευτικούς. Ή διαφορετικούς. Ή και τα δύο.

Advertisements
TrackBack URI

Blog στο WordPress.com.

Αρέσει σε %d bloggers: