Μέχρι νεωτέρας

21/02/2015

Από το ηθικό πλεονέκτημα στη δεοντολογία

Αναμφίβολα το πλέον σημαντικό ζήτημα για την πορεία της χώρας και της κυβέρνησης είναι η επίτευξη μιας συμφωνίας με τους πιστωτές που να της επιτρέπει στη συνέχεια να ξεδιπλώσει την πολιτική της. Δεν θα κριθούν όμως όλα από αυτό και μόνο. Από ένα σημείο και μετά το στίγμα θα δώσουν οι πολιτικές που θα εφαρμοστούν (θα απαντούν με προοδευτικό και ρηξικέλευθο τρόπο σε χρόνια προβλήματα, ανοίγοντας νέους δρόμους;), οι ιδεολογικές συγκρούσεις που αυτές θα δημιουργήσουν (ήδη βλέπουμε την πρώτη, στο ζήτημα των πρότυπων πειραματικών σχολείων), τα πρόσωπα που θα κληθούν να στελεχώσουν τον κρατικό μηχανισμό (πόσοι, ποιοι, με ποιες διαδικασίες και με ποιο παρελθόν;) και ο τρόπος που αυτά θα λειτουργήσουν σε μικρά και μεγάλα ζητήματα. Το ότι όλα τα παραπάνω βρίσκονται για την ώρα εκτός δημοσιότητας, δεν σημαίνει ότι δεν προχωράνε ήδη. Άλλωστε δεν ασχολούνται όλα τα υπουργεία με τη διαπραγμάτευση…

Αυτή λοιπόν είναι η στιγμή που η κυβέρνηση πρέπει να προβληματιστεί και να μοιραστεί με τους πολίτες το πώς θα οργανώσει τη δουλειά της, στη βάση όσων έχει διακηρύξει περί διαφάνειας, οικονομίας, διακοπής των πελατειακών σχέσεων. Και πρέπει να το κάνει γιατί βρίσκεται σε ένα μεταίχμιο που μπορεί να την αφήσει στάσιμη: Έρχεται με τη φόρα του ηθικού της πλεονεκτήματος, δεν έχει όμως στα χέρια της ένα λεπτομερές πλαίσιο κανόνων που οφείλουν να διέπουν τον δημόσιο βίο. Αν δεν το κάνει, κινδυνεύει να βρεθεί μπροστά σε αντιφάσεις που θα καταναλώσουν το κύρος της· αν το κάνει μπορεί να εμπεδώσει έναν νέο τρόπο λειτουργίας του πολιτικού συστήματος που θα αποτελέσει παρακαταθήκη για το μέλλον.

Πρώτο βήμα σε μια τέτοια προσπάθεια αποτελεί η ανάπτυξη ενός κώδικα δεοντολογίας για τη σχέση των κρατικών λειτουργών με τον δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα. Θα χειρίζονται τα κάθε λογής αιτήματα που θα φτάνουν σε αυτούς όπως εκτιμά ο καθένας ηθικό και θεμιτό ή με έναν σαφώς προκαθορισμένο τρόπο που θα στέλνει το μήνυμα ότι η εποχή της διακριτικής ευχέρειας του υπουργού έχει τελειώσει; Θα αναζητούν πρόσωπα για θέσεις ευθύνης μέσα από τις πολιτικές τους γνωριμίες ή από το σύνολο της ελληνικής κοινωνίας, με σαφώς προκαθορισμένο τρόπο; Θα θεωρήσουν ότι διαφάνεια, έλεγχος και λογοδοσία υπηρετούνται επαρκώς από τις σημερινές δομές ή θα τους δώσουν νέο νόημα, δημιουργώντας καινοτόμα, πιο ουσιαστικά εργαλεία από τα σημερινά; Και όλα αυτά με ποιους τρόπους θα γίνουν, με τι χρονοδιαγράμματα, σε ποιους τομείς;

Δεύτερο βήμα αποτελεί η συντονισμένη προσπάθεια δημιουργίας συνθηκών που θα ανατρέπουν τα προνόμια που έχει συσσωρεύσει με τα χρόνια το πολιτικό προσωπικό για να παγιώνει την εξουσία του (αλλά και τον πλουτισμό του). Μια αριστερή κυβέρνηση, αποτελούμενη από ανθρώπους που έχουν διάθεση προσφοράς και όχι είσπραξης και που δεν έχουν ακόμη συνηθίσει την πολυτέλεια της ελίτ, μπορεί όχι απλώς να αρνηθεί η ίδια τέτοια προνόμια, αλλά να τα περιορίσει οριζόντια. Τα ακριβά αυτοκίνητα και τα κυβερνητικά αεροπλάνα ήταν μια καλή συμβολική αρχή. Θα μείνει όμως μετέωρη αν δεν επεκταθεί στον πυρήνα των πραγμάτων, που είναι οι αμοιβές που απολαμβάνουν τα πολιτικά στελέχη όλων των ειδών εν μέσω κρίσης. Μια μείωση κατά 50% των αποδοχών τους (πρωθυπουργός, υπουργοί, βουλευτές, γενικοί και ειδικοί γραμματείς υπουργείων, κ.ο.κ.) θα τους άφηνε και πάλι εξαιρετικά καλοπληρωμένους, θα αποδυνάμωνε και θα αποδιοργάνωνε όμως τους μηχανισμούς της εξουσίας.

Η κυβέρνηση ευαγγελίζεται ένα διαφορετικό πολιτικό ήθος. Η εμπέδωσή του απαιτεί κόπο και θεσμικές αλλαγές στην ίδια τη λειτουργία της, όπως την έχουμε συνηθίσει από το παρελθόν. Να ένα καλό πεδίο δράσης των συντονιστών του κυβερνητικού έργου…

Advertisements
TrackBack URI

Δημιουργήστε ένα δωρεάν ιστότοπο ή ιστολόγιο στο WordPress.com.

Αρέσει σε %d bloggers: